ठाकरे बंधूंची युती: मराठीसाठी की स्वार्थासाठी?

मुंबई | २४ डिसेंबर २०२५

शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे गट) आणि महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेने (मनसे) महापालिका निवडणुकांच्या पार्श्वभूमीवर अधिकृत युती जाहीर केली आहे. २०२४ च्या विधानसभा निवडणुकांनंतरची ही सर्वात मोठी राजकीय घडामोड मानली जात असून, विशेषतः मुंबई महानगरपालिकेच्या सत्तेसाठी ही युती निर्णायक ठरू शकते. मराठी अस्मिता, भाषा आणि मुंबईवरील हक्क या मुद्द्यांवर केंद्रित ही आघाडी भाजप–शिंदे गटाच्या समीकरणांना आव्हान देणारी ठरणार आहे.

युती का अपरिहार्य ठरली?

ज्येष्ठ राजकीय विश्लेषक आणि पत्रकार तुळसीदास भोईटे यांच्या मते, ही युती भावनिक कमी आणि राजकीय गणितांवर अधिक आधारित आहे. शिंदे गटाकडे शिवसेनेचे चिन्ह आणि संघटनात्मक बळ गेले असताना, उद्धव ठाकरे यांच्यासाठी मुंबई महापालिका ही ‘अस्तित्वाची लढाई’ बनली आहे. “एकट्याने लढून मुंबई महापालिकेची सत्ता टिकवणे ठाकरे गटासाठी अत्यंत अवघड आहे. त्यामुळे मनसेसोबतची बेरीज अपरिहार्य होती,” असे भोईटे म्हणाले.

मुंबईत मराठी मुद्द्याचे पुनरागमन

युतीची राजकीय धुरीण मराठी भाषा, संस्कृती आणि मुंबईतील मराठी माणसाचा हक्क या मुद्द्यांभोवती फिरते. हिंदी सक्तीचा निर्णय, कबुतरखान्याचा वाद, परप्रांतीय मुद्दे आणि मुंबईतील उद्योग बाहेर जाण्याचे आरोप या घटनांनी मराठी असंतोषाला धार दिली आहे.
“मुंबईतील मराठी मतदार हा आपल्या अस्तित्वाबाबत अत्यंत संवेदनशील आहे. हा मुद्दा शिवसेनेचा स्थापनेपासूनचा यूएसपी राहिला आहे,” असे भोईटे यांनी नमूद केले.

मनसेसाठी पुनरागमनाची संधी

मनसेकडे सध्या एकही आमदार, खासदार किंवा नगरसेवक नाही. मात्र ठाकरे गटासोबतच्या युतीमुळे मनसेला २००७ नंतर पहिल्यांदाच मोठ्या प्रमाणात महापालिकेत प्रतिनिधित्व मिळवण्याची संधी आहे.
राज ठाकरे यांचे प्रभावी वक्तृत्व आणि मराठी मुद्द्यावरची आक्रमक भूमिका युतीसाठी पूरक ठरू शकते, मात्र संघटनात्मक बांधणी ही मनसेची कमकुवत बाजू राहिल्याचे निरीक्षण तज्ज्ञ करतात.

भाजप–शिंदे गटासाठी आव्हान

भाजप आणि एकनाथ शिंदे यांच्या शिवसेनेसाठी ही युती आव्हानात्मक ठरू शकते. भाजपची मुंबईतील मतांची टक्केवारी सुमारे ३० टक्क्यांच्या आसपास असून, शिंदे गटाची मते जोडल्यास विजय शक्य असल्याचे गणित आहे. मात्र मराठी मतांचे ध्रुवीकरण झाल्यास ही गणिते बदलू शकतात.
“शिंदे गट स्वतंत्र लढल्यास मराठी मतांमध्ये वजाबाकी होण्याची शक्यता आहे, आणि भाजप याचा रणनीतीपूर्वक विचार करेल,” असे भोईटे म्हणाले.

महापौर पदावरून राजकीय संघर्ष

महापौर मराठीच असावा या मुद्द्यावर ठाकरे–मनसे युती ठाम आहे. याउलट भाजपकडून ‘हिंदू महापौर’ अशी मांडणी करण्यात येत असल्याचे चित्र आहे. भाजपचा कोअर मतदार मराठी नसल्यामुळे पक्ष स्पष्ट भूमिका घेण्याचे टाळत असल्याचे विश्लेषकांचे मत आहे. हा मुद्दा ठाकरे युतीसाठी भावनिकदृष्ट्या फायदेशीर ठरू शकतो, तर भाजपसाठी तो अडचणीचा ठरण्याची शक्यता आहे.

२०१७ च्या मुंबई महापालिका निवडणुकीत शिवसेना आणि भाजपमध्ये अटीतटीची लढत झाली होती. तेव्हा शिवसेनेला ८४, भाजपला ८२ जागा मिळाल्या होत्या. त्यानंतरच्या राजकीय फुटींमुळे शिवसेना दोन गटांत विभागली गेली. मुंबई महापालिकेचे बजेट अनेक राज्यांच्या बजेटपेक्षा मोठे असल्याने या निवडणुकीला प्रचंड राजकीय आणि आर्थिक महत्त्व आहे.

पुढे काय?
ठाकरे बंधूंची युती मराठी मतदारांमध्ये नव्याने ऊर्जा निर्माण करू शकते, मात्र भाजप आणि शिंदे गटाची संघटनात्मक ताकद आणि रणनीती याकडे दुर्लक्ष करता येणार नाही. येत्या मुंबईसह एमएमआर क्षेत्रातील महापालिका निवडणुकांत मराठी मतांचे ध्रुवीकरण होते की बहुविभाजन, यावरच सत्तेचा कौल लागण्याची शक्यता आहे.