मुंबई | 18 फेब्रुवारी 2026
राज्यात 2 एप्रिल 2026 रोजी राज्यसभेच्या सात जागा रिक्त होत आहेत. उपमुख्यमंत्री Sunetra Pawar यांनी अद्याप राज्यसभा सदस्यत्वाचा राजीनामा न दिल्याने राज्यसभेच्या संभाव्य निवडणूक गणितात बदल होऊ शकतो. त्यांच्या जागेसाठी स्वतंत्र निवडणूक लागली, तर उर्वरित सात जागांसाठी लागणारा कोटा वाढण्याची शक्यता आहे. यामुळे महाविकास आघाडी (MVA) आणि महायुतीमधील संख्याबळाचे समीकरण निर्णायक ठरू शकते.
कोणत्या जागा रिक्त होणार?
2 एप्रिल 2026 रोजी Sharad Pawar, Fauzia Khan, Priyanka Chaturvedi, Ramdas Athawale, Bhagwat Karad, Dhairyasheel Patil आणि Rajani Patil यांचा कार्यकाळ संपत आहे. त्याशिवाय सुनेत्रा पवार यांनी उपमुख्यमंत्रीपदाची शपथ घेतल्याने त्यांना सहा महिन्यांत विधानमंडळाच्या एका सभागृहात निवडून जाणे आवश्यक आहे. त्यांनी राज्यसभा सदस्यत्वाचा राजीनामा दिल्यास आठही जागांसाठी एकत्र निवडणूक लागेल.
कोट्याचे गणित काय सांगते?
सध्या विधानसभेतील दोन जागा रिक्त असल्याने एकूण सदस्यसंख्या 286 आहे. राज्यसभा निवडणुकीसाठी निश्चित सूत्रानुसार आठ जागांसाठी निवडणूक झाल्यास एका उमेदवाराला सुमारे 31.78 म्हणजे जवळपास 32 आमदारांचे मत आवश्यक ठरेल. मात्र, सुनेत्रा पवारांनी राजीनामा न दिल्यास फक्त सात जागांसाठी निवडणूक होईल. अशा वेळी कोटा वाढून सुमारे 35.76 मतांपर्यंत जाईल.
संख्याबळ: महायुती विरुद्ध MVA
महायुतीकडे सुमारे 235 आमदारांचे संख्याबळ असल्याचे सांगितले जाते, तर महाविकास आघाडीकडे सुमारे 50 आमदार आहेत. आठ जागांसाठी एकत्र निवडणूक झाल्यास महायुतीला सात उमेदवार सहज निवडून आणता येतील तर MVAचा एक उमेदवार निश्चितपणे निवडून येईल.
क्रॉस व्होटिंगचा प्रश्न
राज्यसभा निवडणुकीत गुप्त मतदान नसते. पक्षाने नियुक्त केलेल्या प्रतिनिधीला आमदारांना आपले मत दाखवावे लागते. त्यामुळे उघडपणे क्रॉस व्होटिंग करणे कठीण असते. तथापि, 2022 च्या निवडणुकीत झालेल्या राजकीय घडामोडी आणि विधानपरिषद निवडणुकीतील अनपेक्षित निकालांच्या पार्श्वभूमीवर सर्व पक्ष सावध आहेत.
पुढे काय?
सुनेत्रा पवार राज्यसभा सदस्यत्वाचा राजीनामा देतात की नाही, यावर निवडणुकीचे अंतिम गणित ठरेल. महाविकास आघाडी एकजूट दाखवू शकते का, आणि महायुती कोटा वाढवण्याच्या रणनीतीत यशस्वी ठरते का, हे आगामी आठवड्यांत स्पष्ट होणार आहे. उमेदवारांची निवडही या निवडणुकीत निर्णायक ठरेल.

