मुंबई महापालिका निवडणूक: काँग्रेसचा स्वबळाचा नारा

मुंबई | डिसेंबर २०२५

राज्यात स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुकांची घोषणा होताच राजकीय हालचालींना वेग आला असून, मुंबई महापालिका निवडणुकीत काँग्रेसने स्वबळावर लढण्याचे स्पष्ट संकेत दिले आहेत. महाविकास आघाडी एकत्र लढण्याबाबत संभ्रमात असताना, मुंबई काँग्रेसमधील नेत्यांनी पक्ष स्वतंत्रपणे निवडणूक लढवावी, अशी भूमिका मांडली आहे. यामुळे महाविकास आघाडीतील आगामी समीकरणांवर परिणाम होण्याची शक्यता आहे.

काँग्रेसकडून स्वबळाचा सूर

काँग्रेस नेते विजय वडेट्टीवार यांनी मुंबईत काँग्रेस स्वतंत्रपणे निवडणूक लढवण्याची भूमिका स्पष्ट केल्याचं सांगितलं जातं. सूत्रांच्या माहितीनुसार, नुकत्याच पार पडलेल्या बैठकीत मुंबईतील काँग्रेस नेत्यांनी पक्ष प्रभारी चन्नीथला यांच्यासमोरही स्वबळाची भूमिका ठामपणे मांडली. माजी मुंबई काँग्रेस अध्यक्ष भाई जगताप तसेच सध्याच्या अध्यक्षा वर्षा गायकवाड यांनीही स्वबळाच्या भूमिकेचं समर्थन केल्याचं समजतं.

मुंबईतील काँग्रेसची ताकद आणि आकडेवारी

मुंबई महापालिकेत शिवसेनेचं वर्चस्व राहिलं असलं, तरी काँग्रेसची उपस्थिती सातत्याने राहिली आहे. २२७ सदस्यांच्या महापालिकेत काँग्रेसने गेल्या पाच निवडणुकांत ३० ते ७५ नगरसेवक निवडून आणले आहेत.
आकडेवारीनुसार, १९९७ मध्ये काँग्रेसचे ४८, २००२ मध्ये ६१, २००७ मध्ये ७५, २०१२ मध्ये ५२ आणि २०१७ मध्ये ३१ नगरसेवक निवडून आले होते. मतांच्या टक्केवारीच्या बाबतीत काँग्रेसने सातत्याने १६ ते २६ टक्क्यांदरम्यान मते मिळवली आहेत. त्यामुळे मुंबईत काँग्रेसचा स्वतंत्र मतदार आधार असल्याचं पक्षातील नेत्यांचं म्हणणं आहे.

महाविकास आघाडीत त्याग आणि नाराजी

महाविकास आघाडी स्थापन झाल्यानंतर मुंबईत जागावाटपात काँग्रेसला मर्यादित संधी मिळाल्याची भावना पक्षात आहे. ज्या मुंबईत काँग्रेस पूर्वी लोकसभेच्या सहापैकी पाच जागा लढवत होती, तिथे अलीकडील निवडणुकीत तिला केवळ एकच जागा मिळाली. विधानसभेतही ३६ पैकी फक्त ११ जागांवर काँग्रेसचे उमेदवार होते.
या पार्श्वभूमीवर, महापालिका निवडणूक ही थेट कार्यकर्त्यांची असल्याने मोठ्या प्रमाणावर तडजोड स्वीकारण्यास काँग्रेस कार्यकर्ते तयार नसल्याचं पक्षातील नेते सांगतात.

मतदार गणित आणि सामाजिक समीकरणं

मुंबईतील मतदारसंरचनेत सुमारे ३८ टक्के मराठी भाषिक, १९ टक्के मुस्लिम, १७ टक्के उत्तर भारतीय, १५ टक्के गुजराती-राजस्थानी, ६ टक्के दक्षिण भारतीय, तर उर्वरित ख्रिश्चन, पारसी आणि सिंधी मतदारांचा समावेश आहे.
महाविकास आघाडीत काँग्रेस सहभागी असताना मुस्लिम मते प्रामुख्याने मित्रपक्षांच्या उमेदवारांना मिळाल्याचं बोललं जातं. मात्र काँग्रेस स्वतंत्र लढल्यास मुस्लिम तसेच ७ ते ८ टक्के दलित मते पक्षाकडे वळण्याची शक्यता स्थानिक नेते व्यक्त करत आहेत. राहुल गांधी यांची भाजपविरोधातली ठाम भूमिका आणि सामाजिक मुद्द्यांवरील सातत्यपूर्ण मांडणीही यामागे कारणीभूत ठरू शकते.

मनसेचा मुद्दा आणि काँग्रेसची सावध भूमिका

महाविकास आघाडीत मनसेचा संभाव्य सहभाग हा काँग्रेससाठी आणखी एक चिंतेचा विषय मानला जातो. मनसे अध्यक्ष राज ठाकरे यांच्या भूमिका, विशेषतः अल्पसंख्याक आणि उत्तर भारतीयांबाबतची आक्रमक भाषा, काँग्रेसच्या परंपरागत मतदारांवर विपरीत परिणाम करू शकते, असा आक्षेप काँग्रेस नेत्यांकडून व्यक्त केला जात आहे.

पुढे काय?

मुंबई महापालिका निवडणुकीत काँग्रेस स्वबळावर लढण्याचा निर्णय घेतल्यास, त्याचा थेट परिणाम महाविकास आघाडीच्या एकसंध रणनीतीवर होणार आहे. दुसरीकडे, स्वबळावर लढून पक्ष संघटन मजबूत करण्याची आणि स्थानिक कार्यकर्त्यांना संधी देण्याची संधी काँग्रेसला मिळू शकते. आगामी काळात महाविकास आघाडीतील चर्चांनंतर काँग्रेस अंतिम निर्णय घेणार असून, हा निर्णय मुंबईच्या राजकारणात महत्त्वाचा टप्पा ठरण्याची शक्यता आहे.