मुंबई | 21 फेब्रुवारी 2026
केंद्रीय निवडणूक आयोगाने देशातील 37 राज्यसभा जागांसाठी निवडणूक कार्यक्रम जाहीर केला असून, महाराष्ट्रातील सात जागांसाठी 16 मार्च रोजी मतदान होणार आहे. पण ही निवडणूक केवळ सात खासदारांच्या निवडीपुरती मर्यादित असली तरी ही निवडणूक राज्यातील सत्तासमीकरणांची कसोटी ठरणार आहे. विधानसभेतील संख्याबळ लक्षात घेता महायुतीला स्पष्ट आघाडी दिसत असली, तरी उमेदवारी आणि आघाड्यांतील अंतर्गत समीकरणांमुळे राजकीय हालचालींना वेग आला आहे.
संख्याबळाचे गणित
विधानसभेतील आमदारांच्या आकडेवारीनुसार, भाजपकडे 132, शिंदे गटाच्या शिवसेनेकडे 58 आणि अजित पवार गटाच्या राष्ट्रवादीकडे 40 आमदार आहेत. या एकत्रित संख्याबळामुळे महायुतीला सहा जागा सहज मिळू शकतात, असे राजकीय गणित आहे.
दुसरीकडे, उद्धव ठाकरेंच्या शिवसेनेकडे 20, काँग्रेसकडे 16 आणि शरद पवार गटाच्या राष्ट्रवादीकडे 10 आमदार आहेत. राज्यसभेची एक जागा जिंकण्यासाठी 36 पहिल्या पसंतीच्या मतांची आवश्यकता असते. या पार्श्वभूमीवर महाविकास आघाडीला (मविआ) केवळ एक जागा मिळण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
महायुतीत उमेदवारीवर चर्चा
उमेदवारांच्या निवडीबाबत महायुतीत विविध स्तरांवर चर्चा सुरू असल्याचे सूत्रांनी सांगितले. भाजप परंपरेनुसार एकाच खासदाराला सलग संधी देत नाही, अशी चर्चा राजकीय वर्तुळात आहे. त्यामुळे केंद्रीय मंत्री Ramdas Athawale यांना पुन्हा उमेदवारी मिळेल का? याबाबत प्रश्नचिन्ह आहे.
भाजपकडून Bhagwat Karad, धैर्यशील पाटील, Vinod Tawde, Vinay Sahasrabuddhe आणि Sunil Deodhar यांच्या नावांची चर्चा सुरू आहे. काही विश्लेषकांच्या मते, शेवटच्या क्षणी भाजपकडून धक्कातंत्राचा वापर करत अनपेक्षित नाव पुढे येण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. तर शिंदे गटाकडून Rahul Shewale किंवा Sanjay Nirupam यांच्या नावाची चर्चा आहे. अजित पवार गटातून Parth Pawar यांचे नाव संभाव्य उमेदवार म्हणून पुढे येत आहे.
मविआसमोर उमेदवारीचा पेच
महाविकास आघाडीसाठी एका जागेची निवड ही प्रतिष्ठेची ठरणार आहे. आघाडीतून ज्येष्ठ नेते Sharad Pawar यांच्या नावाची चर्चा सुरू आहे. काँग्रेस आणि उद्धव ठाकरे गटाचा पाठिंबा त्यांना मिळू शकतो, अशी शक्यता राजकीय वर्तुळात व्यक्त होत आहे.
मात्र त्यांचे वय आणि प्रकृती लक्षात घेता ते स्वतः उमेदवारी स्वीकारतील की सहमतीचा पर्यायी उमेदवार पुढे करतील, याकडे लक्ष लागले आहे. जर त्यांनी निवडणूक लढवण्यास नकार दिला, तर आघाडीत समतोल राखणे हे आव्हानात्मक ठरू शकते, असे विश्लेषकांचे मत आहे.
पार्श्वभूमी
महाराष्ट्रात सध्या भाजप-शिंदे- अजित पवार गटाची महायुती सत्तेत आहे, तर शिवसेना (उद्धव ठाकरे गट), राष्ट्रवादी काँग्रेस शरद पवार गट, काँग्रेस पक्ष हे विरोधात आहेत. अलीकडील राजकीय घडामोडींमुळे दोन्ही आघाड्यांतील अंतर्गत रणनीती आणि एकजूट ही राज्यसभेच्या निवडणुकीत महत्त्वाची ठरणार आहे.
पुढे काय?
नामनिर्देशन प्रक्रियेनंतर उमेदवारांची अधिकृत यादी स्पष्ट होईल. संख्याबळाच्या आधारावर निकालाचे चित्र स्पष्ट दिसत असले, तरी क्रॉस-व्होटिंग किंवा राजकीय धोरणांमुळे अनपेक्षित घडामोडी होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. ही निवडणूक केवळ राज्यसभेपुरती मर्यादित न राहता आगामी स्थानिक आणि विधानसभेच्या राजकारणावरही परिणाम करू शकते, अशी राजकीय वर्तुळातील चर्चा आहे.